27 Mart 2016 Pazar

Cümle Yapısı



Basit bir Korece cümle Özne + Nesne + Yüklem şeklindedir.  Yüklem gerekli ve yeri değişmeyen bir etkendir. Daha karmaşık cümle yapıları bu basit yapı üzerine kurulur. Yüklem türüne göre dört basit cümle bulunmaktadır.

1. Tip Cümle Yapısı
Özne + İsim Fiil
Bu bir kitaptır
2. Tip Cümle Yapısı
Özne + Sıfat Fiil
Hava güzeldir.
3. Tip Cümle Yapısı
Özne + Geçişsiz Fiil
Araba çalışıyor.
4. Tip Cümle Yapısı
Özne + Nesne + Geçişsiz Fiil
Çılso kitap okur

Cümle yedi söz öbeğinden meydana gelir:

- Fiiller (동사)
- Sıfatlar (형용사)
- Ön Adlar (Tanımlayıcılar, 관형사)
- Adlar (명사)
- Zamirler (대명사)
- Zarflar (부사)
- Partikül (조사)
- Ünlemler (감탄사)
- Sayılar (수사)

Diğer beş büyük kelime grubu:

- Görsel (demonstratif, 지시어)
- Bağlaç (접속어)
- Fiil bitiş ekleri (어미)
- Önekler (접두어)
- Sonekler (접미어, fiil bitiş ekleri hariç)

Tanımlayıcılar (ön adlar), niteleme sıfatları gibi adlardan önce gelir ve adları tanımlar. Partiküller adlardan sonra gelirler ve bazen edatlar gibi davranırlar ve genelde adların durumunu ve aynı zamanda isimlerin bir cümledeki rolünü (nesne, özne) belirtmek için kullanılırlar.  Korece kümesel bir dil olduğundan önek ve sonekler fazladır.

가게-     -? (?)
kage-e      kasseo-yo

dükkana gittin mi?

dükkan + [yer belirteci()]    [git (fiil kökü) ()] + [bağlayıcı ()] + [geçmiş ()] + [bağlayıcı ()] + [nezaket belirteci ()]


FİİLLER

Fiil cümlenin en önemli parçasıdır. Bir tek fiille bir cümle yapılabilir.  Fiillerin çekimi zaman, durum, kip ve sosyal ilişkilere (resmi, kibar, senli benli gibi) dayanır.

사다 (sada) satın almak
배우다 (bae-uda) öğrenmek
읽다 (ikda)  okumak
가다 (gada)  gitmek
하다 (hada) yapmak

Fiiller aksiyon fiilleri ve sıfatsal fiiller olarak ayrılabilir.

1. Aksiyon Fiiller: Bir hareketi, eylemi içeren fiiller. Gitmek, gelmek, (yağmur) yağmak… gibi.

2. Sıfat Fiiller: Durumu ya da karakteristiksellikleri belirten fiiller: Gökyüzü çok yüksektir, Bugün hava güzeldir... gibi. Sıfat fiillerin sözlük halleri cümle içinde kulalnılabilir.

3. “이다 (ida)” Fiiller

이다” özne ile yüklemsel ad arasındaki ilişkiyi veren ya da öznenin yüklemsel ad içindeki ilişkisini ifade eden fiildir. Çoğunlukla “이다”dan önce bir ad gelir. Ancak tümcecik ya da yan cümle adı temsil edebilir. “이다” adı, tümceciği ya da yan cümleyi cümlenin yüklemi yapar. Ben Kim Young-Soo’dur, bu bir kitaptır… gibi

4. “있다

있다” özenin varlığını, bir şeyin özne üzerinden sahipliğini ifade eder. “있다” hem aksiyon hem de sıfat fiil olarak işleyebilir. Aksiyon fiiller gibi çekimlenebilir ve emir ve olumlu kip olarak kullanılabilir. (Kitap masanın üzerindedir, Annem evdedir…gibi.



ADLAR

Adların, bazı batı dillerinde görüldüğü gibi cinsiyetleri yoktur. Kelime sonuna eklenen ile çoğul hale getirilebilirler. Bazı çoğul durumlarda tekil olarak da kullanılabilirler. Türkçe’deki “dört elma” gibi. Bağımlı, bağımsız, basit, yalın gibi gruplara ayrılırlar.

나라 (nara) ülke
(nal) gün
(san) dağ   ( Çince)
(yeok, ) istasyon
문화 (munhwa, 文化) kültür


SIFATLAR

Sıfatlar iki halde karşımıza çıkarlar. Ana halleriyle fiillere benzer şekilde çekimlenirler. Bu nedenle bazen çevirilerde sıfatlar fiillerle karıştırılabilirler. Bu halde cümle sonunda yer alırlar.

붉다     (bukda)             kırmızı (olmak)
푸르다  (purıda)        mavi (olmak)
크다     (kıda)                büyük (olmak)
작다     (cakda)             küçük (olmak)

Sıfatlar ayrıca ile biten niteleyici halde bulunurlar. Bu durumda iken sıfatlar, daima bir isimden önce gelir ve tanımlayıcı konumundadır.

붉은                "kırmızı"
푸른                “mavi"
                      "büyük"
작은                "küçük"

Sıcak    더운     doun
Mutlu    기쁜     kippın
Sessiz     조용한  çoyonghan


ÖN-ADLAR

Ön adlar tanımlayıcılar, çekimsiz sıfatlar ve niteleyiciler olarak da ifade edilebilir.

        (kak)     her


ZAMİRLER

Zamirler unvan eklerinden fazlasıyla etkilenirler. Sosyal statüye hitaben kullanılan zamir biçimi farklılık gösterir. Örneğin “ben” için zamir olarak senli benli (na) ve onursal (ço) vardır. Genelde ikini tekil şahıslar, özellikle onursal eklerde, atlanırlar.

누구 (nugu)       kim
저기 (çogi)        orada
무어 (muo)        ne
저희 (çohui)      biz


ZARFLAR

 (kkwae)                      oldukça
가끔  (gakkeum)           bazen
 (tto)                            ayrıca
가득  (gadeuk)              tamamen
언제 (once)                  ne zaman
결코 (geyolko)            asla
여기 (eyogi)                burası
거기 (geogi)                orası


PARTİKÜLLER (BELİRTEÇLER)

İlgeçler gibi cümlede yeri, hareketi, yönü belirten kısa kelimeler vardır.  Başlıca partiküller:

- Özne Belirteci (sessiz ile biten kelimelerin sonuna / sesli ile biten kelimelerin sonuna)  

- Nesne Belirteci (sessiz ile bitenlere / sesli ile bitenlere)   (책을 (çek ıl) kitap,  영화를  (yong hwa rıl) film)

- Konu Belirteci ( / )


ÜNLEMLER

아니 (ani)                      hayır
아니요 (aniyo)           hayır
가만 (gaman)                sessiz! Şşş!
(o)                               oh!, ah!
이거 (igeo)                    şaşkınlık ifadesi (Aman Tanrım! hadi ya!)



KORECE UNVAN SIFATLARI

Korece konuşmacının dinleyiciyle ya da yazarın konuyla arasındaki ilişkinin önemli uyumunu yansıtan 3 cümle yapısı mevcuttur. Bu ilişkiyi yansıtan unvan ekleri, insanlar arasındaki sosyal statü farklılıklarını ortaya koyar. Kelimelere, fiillere getirilen resmi, kibar ya da senli-benli ekler kişiler arasındaki ilşikinin yakınlığını da gösterir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder